Kemik metastazı ağrısı
Hareketle artan, belirli bir bölgede yoğunlaşan ağrı. Omurga, kalça ve kaburgalarda sık görülür.
Onkolojik ağrı tedavisi
Kanser hastalarının önemli bir bölümünde ağrı, uygun bir plan kurulduğunda belirgin ölçüde azaltılabilir. Ağrı tedavisi onkolojik tedavinin yerine geçmez; onunla birlikte yürür ve hastanın günlük yaşamını sürdürebilmesini hedefler.
Dünya Sağlık Örgütü ağrı basamağı
Dünya Sağlık Örgütü basamak yaklaşımı, tedavinin ağrının şiddetine göre kademeli olarak düzenlenmesini öngörür. Basamaklar arasında geçiş tek yönlü değildir; ağrı azaldığında geri dönülebilir.
Değerlendirme
Ağrının kaynağı, tedavi planını doğrudan belirler. Aynı hastada birden fazla ağrı tipi bir arada bulunabilir.
Hareketle artan, belirli bir bölgede yoğunlaşan ağrı. Omurga, kalça ve kaburgalarda sık görülür.
Sinir tutulumuna bağlı yanma, elektriklenme ve uyuşma. Tümörün basısı ya da tedavinin etkisiyle ortaya çıkabilir.
Karın içi organlardan kaynaklanan, yeri tam olarak tarif edilemeyen künt ağrı. Pankreas ve karın içi tümörlerde sık.
Kemoterapiye bağlı el ve ayak uyuşması, radyoterapi sonrası doku değişiklikleri, cerrahi sonrası kalıcı ağrılar.
Kontrol altındaki ağrının üzerine binen ani ve şiddetli ağrı atakları. Ayrı bir plan gerektirir.
Birden fazla mekanizmanın bir arada bulunduğu tablo. Tedavi her bileşene ayrı ayrı yönelir.
Muayenede ağrınızı 0 ile 10 arasında puanlamanız istenir. Bu ölçek tedaviye yanıtın izlenmesinde de kullanılır; her kontrolde aynı soruyu duyarsınız.
Acil durum: Yeni başlayan ve hızla artan sırt ağrısı, bacaklarda güçsüzlük, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma, ani his kaybı acil değerlendirme gerektirir. Bu bulgular omurilik basısının işareti olabilir; beklemeden en yakın acil servise başvurun.
Uygulama
Hangi yöntemin uygun olduğu; ağrının tipine, hastalığın evresine, genel duruma ve onkolojik tedavi planına göre birlikte kararlaştırılır.
Basamak yaklaşımına göre ilaç planının kurulması, doz ayarı ve yan etkilerin yönetimi. Tedavinin temelini bu oluşturur.
Ani ağrı ataklarına yönelik ek doz düzeninin belirlenmesi ve hastaya uygulama eğitiminin verilmesi.
Pankreas ve karın içi tümörlere bağlı ağrıda uygulanan, karın bölgesindeki sinir ağına yönelik girişim.
Karın üst bölgesi ağrılarında, çölyak blokajına alternatif ya da tamamlayıcı olarak değerlendirilir.
Ağrı kesici ilacın omurilik sıvısına doğrudan verildiği yöntem. Çok daha düşük dozla etki hedeflenir; seçilmiş hastalarda değerlendirilir.
Ağrı ileten sinir yolağının uzun süreli olarak devre dışı bırakılması. Beklenen yaşam süresi ve ağrının yeri göz önünde tutularak planlanır.
Omurga metastazına bağlı çökme kırıklarında omur cismini güçlendirmeye yönelik işlemler.
Seçilmiş olgularda ağrı ileten sinir dallarına yönelik girişim.
Nasıl ilerliyor
Ağrının tipi, şiddeti, günlük yaşama etkisi ve mevcut ilaçlar ayrıntılı olarak konuşulur.
Devam eden kanser tedavisi, ilaç etkileşimleri ve genel plan hastanın onkoloğuyla birlikte gözden geçirilir.
İlaç düzeni kurulur; gerekli görülürse girişimsel yöntemler değerlendirilir ve hastayla birlikte karar verilir.
Ağrı puanı, yan etkiler ve günlük yaşamdaki değişim izlenir. Plan gerektiğinde yeniden düzenlenir.
Bakım verenlere
Ağrının izlenmesinde en büyük yardımcı, hastayla birlikte yaşayan kişidir. Aşağıdakiler kontrol randevularını çok daha verimli kılar.
Gün içinde ağrının 0–10 arası puanı, arttığı saatler ve tetikleyen hareketler kısa notlarla kaydedilsin.
Hangi ilacın ne zaman alındığı ve etkisinin ne kadar sürdüğü doz ayarında belirleyicidir.
Kabızlık, bulantı, aşırı uyku hali gibi durumlar çözülebilir sorunlardır; söylenmezse fark edilmez.
Muayenede akla gelmeyen sorular sonradan hatırlanır. Kâğıda yazmak en pratik yöntemdir.
Doz değişikliği hekimle konuşularak yapılır; ani kesilme yeni sorunlara yol açabilir.
Bakım verenin yorgunluğu hastanın bakımını doğrudan etkiler. Destek istemek zayıflık değildir.
Merak edilenler
Ağrı tedavisinde hekim kontrolünde, uygun dozda kullanılan güçlü ağrı kesicilerde bağımlılık gelişmesi beklenen bir durum değildir. Bu ilaçlar ağrının kontrolü için kullanılır ve doz ihtiyaca göre ayarlanır.
Hayır. Ağrı kesiciler zamanla etkisini yitirmez; ihtiyaç arttığında doz yeniden düzenlenebilir. Ağrıyı gereksiz yere beklemenin bir yararı yoktur.
Hayır. Ağrı tedavisi onkolojik tedavinin yerine geçmez, onunla birlikte yürür. Amaç hastanın tedaviyi daha rahat sürdürebilmesidir.
Hayır. Ağrının kontrol altına alınması hastalığın hangi evresinde olursa olsun gündeme gelebilir; tedavinin erken dönemlerinde de uygulanır.
Bu işlemler genellikle iğne yoluyla, görüntüleme eşliğinde uygulanır ve cerrahi kesi içermez. İşlem öncesinde süreç ayrıntılı olarak anlatılır.
Evet. Ağrı tedavisi, devam eden kanser tedavisiyle uyumlu olmak zorundadır; plan onkoloji ekibiyle birlikte değerlendirilir.
Her hastada ağrının tamamen ortadan kalkacağı söylenemez. Hedef, ağrıyı hastanın günlük yaşamını sürdürebileceği bir düzeye indirmek ve bu düzeyi korumaktır.
Bilgilendirme
Kanser ağrısı ve tedavi süreci hakkında bilgilendirme yazıları.
Merkezimizin hekimi
Algoloji Uzmanı
Girişimsel ağrı tedavisi alanında çalışmakta; kanser ağrısının ilaç tedavisi ve girişimsel yöntemlerle yönetimiyle ilgilenmektedir.
Ulaşım
Ağrı tedavisinin tamamı ve hekim özgeçmişi için:
Merkez konumu
Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Ağrı tedavisi, devam eden onkolojik tedavinin yerini almaz. Tanı ve tedavi kararı ancak muayene sonrasında, kişiye özel olarak verilebilir. Şikâyetleriniz için bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.